Vrijheid

Op 31 augustus jl. werd het Herdenkingsjaar 75 jaar Bevrijding geopend in Terneuzen met de Herdenking van de Slag om de Schelde. De NOS zendt op bepaalde momenten een serie Bevrijdingsjournaals uit, direct aansluitend op het Journaal van 20.00 uur. Ook heeft de NOS een speciale website in het kader van 75 jaar Bevrijding, waarop elke dag nieuwsberichten rond de oorlogshandelingen van 75 jaar geleden worden geplaatst. Een unieke gelegenheid om de strijd voor onze vrijheid terug te zien en daar bij stil te staan.

Onze vrijheid is een groot goed en dat gegeven wordt vaak voor het voetlicht gebracht wanneer een bepaalde vrijheid beknot dreigt te worden. Denk aan de vrijheid van geloof, meningsuiting, te mogen zijn wie je bent, hoe jij je kleedt,…. en maak het rijtje zelf maar completer!

Terwijl ik dit schrijf dendert, dankzij president Trump met “mijn grote en ongeëvenaarde wijsheid” (zijn eigen woorden…!), het Turkse leger onder opperbevel van president Erdogan met de operatie-naam “VredesLente” (‘PeaceSpring’) Noord-Syrië binnen om de Koerden aldaar te verdrijven. Je zou ook kunnen zeggen dat die dictator/terrorist land gaat inpikken (denk aan wat Poetin deed met de Krim) en genocide pleegt op de bevolking aldaar, een actie die je beter zou kunnen omschrijven als “OorlogsWinter” (‘WarWinter’). Maar nee, dat mag niet van die dictator en wie zijn actie in een negatief daglicht brengt in de (sociale) media wordt zwaar gestraft. Ik ben benieuwd…

Zie hier het gegeven, dat ik mijzelf een spiegel moet voorhouden, wanneer ik mijn eigen vrijheid van meningsuiting over de Turkse agressie verwoord en tegelijk het absurde en stuitende taalgebruik in de diverse (sociale) media aan de kaak wil stellen, wanneer bijvoorbeeld een doorrijder na een dodelijk ongeval doorgaans eenzelfde dood wordt toegewenst of in ieder geval een levenslange vorm van krepering tegemoet moet gaan.

Vrijheid. Het blijft mij en velen bezighouden. Ook binnen religies wordt vrijheid gepredikt, maar dan moet je je wel aan allerlei regeltjes en wetjes houden. Díe geven namelijk vrijheid. Jaja! Net zoals de Nashville-verklaring zijn de wetjes, regeltjes en dogmaatjes meer een krampachtig bij elkaar houden en in stand houden van de eigen cultuur en machtstructuur. “Zo is het nu eenmaal! Punt!!”

Met zo’n houding sterft elke discussie een voortijdige dood, ook waar het een verschil in Bijbel-lezen/opvatting betreft. Doorgaans zijn dat oeverloze discussies, waarin de één God ‘zus’ ziet en de ander God ‘zo’ ziet. Een mooi voorbeeld daarvan is het discussiëren over de legitimiteit van ‘homoseksualiteit’ (lees: mannen die HET met mannen doen) in de Bijbel. De ene halsstarrigheid tegenover de andere halsstarrigheid. Daar kom je niet uit en DE waarheid bestaat niet.

Op 11 oktober is het de International Coming Out Day. Op één gemeente na (Gemeente Schouwen-Duiveland) hijsen alle gemeenten in Zeeland de Regenboogvlag. Moet dat? Nee. Niks moet. Maar stáán voor diversiteit en acceptatie van iedereen, óók van hen die anders denken over LHBT-kwesties, is voor mijzelf zichtbaar in die Regenboogvlag. Het is voor mij ook weer als het kijken in een spiegel. Èn een vorm van zichtbaar willen zijn èn blijven van een nog altijd in de marge van de samenleving gedrukte groep mensen, want het laagje acceptatie en respect is maar dun.

Eigen mening, een grote mond, onderdrukkende wetjes, regeltjes en dogma’s, stoere taal in de (sociale) media, etc.: dat alles is zoiets als die ‘Punt!’ van hierboven.

Het is goed om te beseffen:

Waar mensen een ‘punt’ maken, schrijft God een ‘komma’…

…en kunnen we de vrijheid vieren!

 

 

Krom

Komt het door de massale live-beelden van de media dat de wereld in shock is rond de terroristische aanslagen en -afloop op de redactie van het satirische spotprenten-blad “Charlie Hebdo” en de Joodse supermarkt in Parijs? Ook ik leef mee en volg veel op de voet, maar ik heb ook veel overdenkingen en bedenkingen. Die enorme massaliteit van politie- en anti-terreur-eenheden om twee mannen op te sporen zijn uniek en tarten bijna onze stoutste verbeeldingen. Dat ‘trekt’ je als het ware naar de diverse media om het te zien en te volgen. Dat is niet alleen sensatie maar ook verbazing. Je wordt meegezogen in de tsunami aan medeleven en meningen: ik moet alles kunnen zeggen en iedereen moet dat maar pikken, dus: “Je suis Charlie”. En natuurlijk mogen we voor onze mening opkomen en natuurlijk is het allemaal verschrikkelijk als mensen worden beknot in hun mens-zijn. Maar dat gebeurt niet alleen in Parijs!

Recht voor z’n raap: in Nigeria vond gedurende diezelfde dagen een massale afslachting plaats van 2000 (tweeduizend!) mensen, voornamelijk vrouwen en kinderen door Boko Haram. Dit bericht kwam in de marge van de “Je suis Charlie”-hype tot ons. Meer dan een miljoen mensen liepen in Parijs in een protestoptocht met tal van regeringsleiders erbij en allemaal heetten zij ineens Charlie. Voelde niemand zich daar Nigeriaan, een inwoner van Syrië, een transgender of homo of biseksueel of lesbienne in Rusland die daar behandelt wordt als een Jood onder Hitler? Als er een miljoen mensen samenkomen na de brute afslachting van 16 onschuldigen, hoevelen komen dan ergens samen na de vele tienduizenden afslachtingen in Nigeria, Syrie, Irak en waar dan ook door terroristen als IS, Boko Haram, Assad en noem er nog een paar? Nee, ik plaatste geen “Je suis Charlie”-tekst op mijn twitter-account, Facebook-pagina en website, omdat ik het te eenzijdig vond. Ik probeerde mij niet te laten meeslepen in de massa-hysterie die ontstond, maar probeerde mij te verplaatsen in een getraumatiseerde Nigeriaan, die de moordpartij met eigen ogen heeft gezien en die vervolgens in de krant het verslag leest van de “Je suis Charlie”-demonstratie in Parijs…

Of het gezond voor mij is dat ik deze bedenkingen heb weet ik niet. Ik hoop oprecht, dat ik niet gelijk in de loop van een automatisch vuurwapen moet kijken van iemand die het niet met mij eens is. Als je het hebt over letterlijke inspiratie voor geweld kun je zowel in de Koran als de Bijbel uitstekend terecht. Het afhakken van ledematen of het uitrukken van tong of ogen is niet alleen iets uit de Koran. Het massaal afslachten van hele volkstammen is niet louter een Islamitisch ideetje. De Bijbel staat vol met tips en adviezen hoe je dat kunt aanpakken, compleet met strategische suggesties. Hoe krom is het als wij moord en brand schreeuwen bij zoveel moord en ellende en wij met of zonder ons ‘Heilige’ Boek anderen het leven letterlijk of figuurlijk ontnemen…

Mij moest dit even van het hart. De slinger met goede wensen, twee maal acht meter, hangt nog frivool door onze kamer tot eind januari. Met alle verschrikkingen die nauwelijks twee weken na de laatste vuurpijl tot ons komen zouden die kaarten er bijna van gaan verbleken. Dat mag niet. Maar ik weet ook, dat ik in mijn eentje niet alle ellende in de wereld kan oplossen, laat stáán op mij nemen Daarom vat ik alle ellende, alle schuldige en onschuldige doden, alle zorgen, alle pijn, alle verdriet, alle trauma’s, alle verschrikkingen, MAAR…. óók alle mooie levensmomenten, alle vreugde, alle ontroering, alle blijheid, alle geluk, kortom ….àlle gebeurtenissen van àlle mensen samen in dat éne kaarsje, dat éne waxinelichtje, dat éne vlammetje in dat rode vuurvaste waxineglaasje bij ons op het dressoir. Zal het helpen? Ik weet het niet. Ik bid om vrede. Helpt het? Ik weet het niet. De volgende dag lees ik van alwéér een aanslag, nu door een gehersenspoeld tienjarig meisje. En toch … dat vlammetje in dat rode glaasje … Tòch een Zalig Nieuwjaar?

Leed

In de aanloop naar de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag verdiep ik mij in hetgeen ver voor mijn geboorte gebeurde in de Tweede Wereldoorlog. In mijn jeugd woonde ik aan de “Singel 40/45” en ook al zal de betekenis van die naam ongetwijfeld ter sprake zijn gekomen, het daalde pas later bij mij in. Wellicht tekenend voor een onbezorgde jeugd!?

Ook op televisie houden de nodige programma’s de herinneringen levend aan die afschuwelijke periode, die sommige familieleden zo aan den lijve hebben meegemaakt. Een halfbroer van mijn overleden moeder sneuvelde aan de Zuid-Willemsvaart nabij Zijtaart op de eerste oorlogsdag. Belangrijke herinneringen met lessen voor vandaag. Waardevolle momenten om passende invulling aan te geven, want onze vrijheid is niet vanzelfsprekend.

Wie vervolgens naar het Journaal kijkt, ziet dat de mensheid niks geleerd heeft. Bomaanslagen met tientallen doden, die vaak onherkenbaar zijn geworden. Beelden van de 4300 jaar oude stad Homs in Syrië met alleen maar gaten en niet één huis onbeschadigd. En waar zijn die ruim 650.000(!) inwoners? Nu noem ik een voorbeeld, maar iedereen kent plaatsen en landen, waar onze vrijheid niet zo vanzelfsprekend is, waar beknotting en beperking van vrijheid eerder regel dan uitzondering zijn, waar marteling, vervolging en moord schering en inslag zijn.

Moedeloos word je er van. En op afstand kan ik er bitter weinig aan doen. Vaak is klein en groot leed vlak bij ons en zien we het niet eens. Mensen die door overlijden plots een partner verliezen, mensen die onafwendbaar nieuws over hun gezondheid te horen krijgen…. De betrokkenen en directe naasten hebben dan heel wat te verstouwen aan gevoelens van onmacht, verdriet, woede, berusting. En niet alleen zij, maar ook wij moeten deze onheilstijdingen in ons eigen leven een plek geven als het ons raakbaar nabij komt.

Tips? Erover praten, erover schrijven, met de betrokkenen erover praten, de leuke dingen in het leven niet links laten liggen, genieten van de goede momenten in het leven en je niet teveel gelegen laten liggen aan beknottende meningen en regels van anderen. Voor je het weet loop je met een kop als een zuurpruim, zie je het leven alleen maar zwaar en is de wereld een ‘dal van tranen’. Maar nooit erin berusten.

Wij zijn geschapen om met elkaar iets te maken van deze wereld. Vrede scheppen veraf, maar zeker dichtbij. Meeleven met het leed van anderen, bijvoorbeeld in Syrië, maar zeker ook met het leed ‘om de hoek’. De kunst is alleen om niet te blijven steken in dat leed. Het leed van een ander moet niet jouw leed worden. Dat is zowaar geen klein kunstje. Dat vraagt ook om afstand te nemen en jezelf er niet in te verliezen. Ik zeg altijd: Als jij zelf niet lekker in je vel zit, kun je een ander niet opbeuren en steunen. Of toch?

Het meest aangrijpende van de Kruisweg van Jezus vind ik de momenten waarop Hij, gemarteld en bijna “aan het einde van Zijn Latijn” de treurende vrouwen van Jeruzalem troost en, hangend aan het Kruis, zijn meest geliefde leerling Johannes als ‘zoon’ aan zijn moeder Maria geeft. Medelijden terwijl je zelf zo lijdt….